Sementasyon Çelikleri

Sanayinin en önemli malzemelerinden biri çeliktir. Özellikle makine imalatında çelik malzeme çok kullanılmaktadır. Makine imalatında en çok kullanılan çelikler ise sementasyon çelikleridir. Çelik malzemede aşınma ve korozyon çok olduğu için malzeme kayıpları da yüksek olur. Bu soruna çözüm ise sementasyon işlemidir. Sementasyon en eski yüzey sertleştirme yöntemidir ve alaşımlı ve alaşımsız çeliklere uygulanır. Bu işlem çeliğin yüzeyine karbon verilerek ve emdirilerek gerçekleştirilir. Sementasyon çelikleri dişliler, miller, piston pimleri, zincir dişlileri, diskler, rulmanlı yataklar, ölçü ve kontrol aletleri, kesici takımlar gibi aletlerin imalatında kullanılır.

Sementasyon Çeliği Özellikleri

Sementasyon işlemi parça son şeklini aldıktan sonra uygulanır ve bu durum parçanın işlenmesini de kolaylaştırır. Sementasyon çelikleri bazı takım çeliklerinden daha ucuzdur. Kullanım alanına uygun sementasyon çeliği seçimi ancak deneyimle yapılabilir. Sementasyon çeliğinin istenen derinliğe ve sertliğe ulaşması için çeliğin içyapı temizliğinin de yapılması gerekir. Alaşımlı ve alaşımsız çelikler olmak üzere iki gruba ayrılırlar. Ayrıca sementasyon çelikleri düşük, orta ve yüksek olmak üzere üç gruba ayrılır. Dizdar Metal olarak sementasyon çeliği seçiminin doğru yapılması konusunda firmalara teknik destek veriyoruz.

Ülke sanayisinin gelişimi kaliteli üretimle olur. Kaliteli üretim için ise kaliteli malzeme gerekir. İmalat sanayinin en önemli malzemesi de çeliktir. Dizdar Metal firması olarak soğuk iş çeliği, sıcak iş çeliği, sementasyon çeliği, ıslah çeliği gibi ürünlerin toptan ve perakende satışlarını, ithalat ve ihracatını yapıyoruz. Otomotiv sanayi başta olmak üzere inşaat, makine, savunma sanayi ve tarım sektöründen yüzlerce firmaya çelik tedariği yapıyoruz. Kendi modern laboratuvarımızda ısıl işlemi, sertlik ölçümü, dayanım ölçümü, sertleştirilmiş malzemenin istenen ebatlarda kesimi gibi işlemleri yapıyoruz.

Dizdar Metal olarak çelik tedariğinde her zaman kalite ve uygun fiyat prensibiyle hizmet verdik ve bu prensiplerimizle müşteri memnuniyeti sağladık. Maliyetleri en düşük seviyede tutmak için gereken tüm önlemleri alıyoruz ve müşterilerimize en uygun fiyatlarla ürün satışı yapıyoruz. Ayrıca ürünlerin nakliyesini de kendi araçlarımızla yapıyoruz ve zamanında teslimat ilkesinden vazgeçmiyoruz. Web sitemizde hizmet alanlarımızı, ürünlerimizi ve ürün detaylarını inceleyebilir ve online olarak da sipariş verebilirsiniz.

Genel Özellikler

Genel Bilgiler
Kimyasal Değerler
Kullanım Yerleri
Isıl İşlem
Mekanik Özellikleri

Genel Bilgiler

Sementasyon çelikleri, yüzeyde sert ve aşınmaya dayanıklı. çekirdekte ise daha yumuşak ve tok özelliklerin istendiği, değişken ve darbeli zorlamalara dayanıklı parçaların imalinde kullanılan, düşük karbonlu, alaşımsız veya alaşımlı çeliklerdir.
Parçaya bu özelliklerin kazandırılması, çelik yüzeyine karbon emdirilmesi suretiyle olur. Sementasyon çelikleri, dişliler, miller, piston pimleri, zincir baklaları, zincir dişlileri ve makaraları, diskler, kılavuz yatakları, rulmanlı yataklar, merdaneler, bir kısım ölçü ve kontrol aletleri, orta zorlamalı parçalar, kesici takımlar gibi parçaların imalinde kullanılırlar.
Sementasyon çeliklerinin kullanımı, yüzeyde aynı sertlik değerini verecek yüksek karbonlu çeliklerin kullanımına nazaran, şu avantajları sağlar.
– Sementasyon işlemi parça kısmen veya tamamen son şeklini aldıktan sonra uygulandığı için, parçanın işlenmesi oldukça kolaydır.
– Parçanın yüzeyinde sonradan işlenecek, sertleşmesi istenmeyen kısımlar var ise, bu bölgeler özel pasta veya elektrolitik bakır ile kaplanarak örtülür. Sementasyon işlemi bu kısımlara tesir edemeyeceğinden sonradan kolayca işlenir.
– Sementasyon işlemi sonrasında, çekirdek bölgesi yumuşaklığını koruyacağından, sertleştirme sırasında ortaya çıkabilecek çarpılmalar oldukça azdır.
– Semente edilmiş çeliklerin iç kısımları kolayca işlenebilir.
– Sementasyon çeliklen, yüzeyde aynı sertliği verebilecek, çoğu zaman takım çeliği durumundaki yüksek karbonlu çeliklerden daha ucuzdur.
Ancak, uygun sementasyon çeliğinin seçimi ve doğru sementasyon işlemi çok dikkat ve tecrübeyi gerektirir. Sementasyon işleminin iyi sonuç vermesi (istenilen sementasyon derinliğine ve sertliğe ulaşılması), kullanılan çeliğin iç yapı temizliği ile yakından ilgilidir.
Iç yapı temizliği, sıvı çeliğin bünyesinde eritilmiş halde bulunan gazlardan (hidrojen, oksijen ve azot) arındırılması ve oksit sülfür inklizyonlarından temizlenmesi işlemidir.
Sementasyon çelikleri,
– Kalite çelikleri (alaşımsız),
– Alaşımlı çelikler,
olmak üzere iki grupta toplanır. Genel olarak; semente derinliği -0,2-1,5 mm arasında olabilir.
Sementasyon çeliklen ayrıca düşük sertleşebilen, orta sertleşebilen, yüksek derecede sertleşebilen olmak üzere üç gruba ayrılır. Sementasyon çeliklerinin karbon yüzdesi 0.10-0.20 arasında değişir.
Bu grup çeliklerin en önemli özelliği: Düşük karbon nedeni ile ‘tokluk’ özelliğidir. C yüzdesi fazla ise derinlemesine sertleşmek tokluk özelliğini zayıflatır.
Düşük karbonlular; düşük bünye sertliğine sahip olup buna karşılık yüksek tokluk istenilen yerlerde,
Yüksek C.lu türler ise; yüksek bünye sertliği istenilen yerlerde tercih edilir.
Kesit büyüdükçe daha yüksek alaşımlı çelikler kullanılmalıdır.
Kullanım yeri itibariyle Dişli çelikleri denmiştir. Dişlerde önemli olan özellikler: aşınma ve yorulma mukavemetinin yüksek olması gereğidir.
Yüzey sertleştirme derinliği arttıkça yorulma ömrü de artar. Yorulma mukavemetini en çok etkileyen eleman “C” miktarıdır.
Bu özelliklerde yüzey sertleştirme işlemleri ile sağlanır.

Kimyasal Değerler

SEMENTASYON  ÇELİKLERİ  KİMYASAL DEĞERLERİ

Malz. No. DIN SAE/AISI C Si Mn Pmax Smax Cr Mo Ni
1.0301 C 10 1010 0.07-0.13 £0.40 0.30-0.60 0.045 0.045
1.0401 C 15 1015 0.12-0.18 £0.40 0.30-0.80 0.045 0.045
1.1121 Ck 10 1010 0.07-0.13 £0.40 0.30-0.60 0.035 0.035
1.1141 Ck 15 1015 0.12-0.18 £0.40 0.30-0.60 0.035 0.035
1.7015 15 Cr 3 5015 0.12-0.18 0.15-0.40 0.40-0.60 0.035 0.035 0.40-0.70
1.7131 16 MnCr 5 5115 0.14-0.19 £0.40 1.00-1.30 0.035 0.035 0.80-1.10
1.7147 20 MnCr 5 5120 0.17-0.22 £0.40 0.60-0.90 0.035 0.035 1.00-1.30
1.7321 20 MoCr 4 0.17-0.23 £0.40 0.70-1.00 0.035 0.035 0.30-0.60 0.40-0.50
1.7325 25 MoCr 4 0.23-0.29 0.15-0.40 0.60-0.90 0.035 0.035 0.40-0.60 0.40-0.50
1.5919 15 CrNi 6 0.14-0.19 £0.40 0.40-0.60 0.035 0.035 1.40-1.70 1.40-1.70
1.5920 18 CrNi 8 0.15-0.20 0.15-0.40 0.40-0.60 0.035 0.035 1.80-2.10 1.80-2.10
1.6587 17 NiCrMo 6 0.15-0.21 £0.40 0.50-0.90 0.025 0.035 1.50-1.80 0.25-0.35 1.40-1.70
1.6523 21 NiCrMo 2 8620 0.17-0.23 £0.40 0.65-0.95 0.035 0.035 0.35-0.70 0.15-0.25 0.40-0.70
1.1140 Cm 15 0.12-0.18 £0.40 0.30-0.60 0.035 0.020-0.040
1.7139 16 MnCrS 5 0.14-0.19 £0.40 1.00-1.30 0.035 0.020-0.040 0.80-1.10
1.7149 20 MnCrS 5 0.17-0.22 £0.40 1.10-1.40 0.035 0.020-0.040 1.00-1.30
1.7323 20 MoCrS 4 0.17-0.23 £0.40 0.70-1,00 0.035 0.020-0.040 0.30-0.60 0.40-0.50
1.7326 25 MoCrS 4 0.23-0.29 0.15-0.40 0.60-0.90 0.035 0.020-0.035 0.40-0.60 0.40-0.50
1.5713 13 NiCr 6 3415 0.10-0.17 0.15-0.35 0.30-0.50 0.035 0.035 0.65-0.85 1.35-1.50
1.5752 14 NiCr 14 3415; 3310 0.14-0.20 £0.40 0.40-0.70 0.035 0.035 0.60-0.90 3.00-3.50
1.7243 18CrMo 4 0.15-0.21 £0.40 0.60-0.90 0.035 0.035 0.90-1.20 0.15-0.25

Kullanım Yerleri

 SEMENTASYON ÇELİKLERİ KULLANIM YERLERİ

Malz. No. DIN SAE/AISI                                                                                KULLANIM YERLERİ
1.0301 C 10 1010 Düşük çekirdek dayanımlı ve orta zorlanmalı, yapı ve makine parçaları
1.0401 C 15 1015 Manivela kolu, burç, makara, dişli çark, ölçü aleti ve benzeri yapı ve makine parçaları
1.1121 Ck 10 1010 Düşük çekirdek dayanımlı manivela kolu, burç, pim gibi beyaz eşya ve büro makine aşınma parçaları
1.1140 Cm 15 Titreşimli çalışan ve düşük çekirdek zorlamalı yapı ve makine parçaları
1.1141 Ck 15 1015 Düşük çekirdek dayanımlı manivela kolu, burç, pim muylu gibi küçük makine parçaları
1.5713 13 NiCr 6 3415 Makine ve otomobillerde, dişli çark, zincir dişlisi, mil gibi küçük boyutlu fazla zorlanan parçalar
1.5752 14 NiCr 14 3415; 3310 Kam milleri, dişli tekerleği, standart gerilimli kardan mafsalları
1.5919 15 CrNi 6 Makine ve otomobillerde, dişli çark, zincir dişlisi, mil gibi küçük boyutlu fazla zorlanan parçalar
1.5920 18 CrNi 8 Kalın kesitli dişli çark, tabak dişli ve tahrik parçası gibi fazla zorlanan aktarma organı parçaları
1.6523 21 NiCrMo 2 8620 Çok fazla zorlanan, makine ve otomobillerde dişli çark, pim, mil, şalter kovanı ve benzer parçalar
1.6587 17 NiCrMo 6 Çok fazla zorlanan, aktarma organı parçaları, kalın kesitli çarklar, benzeri aşınmaya maruz parçalar
1.7015 15 Cr 3 5015 Makara yatağı, makara, ölçü aleti, piston pimi, diferansiyel parça dişli çark, vidalı mil vb.
1.7131 16 MnCr 5 5115 Dişli çark, aktarma organı parçaları, kardan yuvası, mil, pim, burç ve benzer parçalar
1.7139 16 MnCrS 5 Kükürt ilavesi ile talaşlı işleme özelliği iyileştirilmiş 1.7131 malzeme
1.7147 20 MnCr 5 5120 Aktarma organı parçaları, dişli çark, tabak ve konik dişli, kalın kesitli mil, pim, burç ve benzeri parçalar
1.7149 20 MnCrS 5 Kükürt ilavesi ile talaşlı işleme özelliği iyileştirilmiş 1.7147 malzeme
1.7243 18CrMo 4 Her tür aktarma organı, yönlendirme parçaları, aks, mil, pim, burç, şalter yatağı parçaları
1.7321 20 MoCr 4 Her tür aktarma organı, yönlendirme parçaları, aks, mil, pim, burç, şalter yatağı parçaları
1.7323 20 MoCrS 4 Her tür aktarma organı, yönlendirme parçaları, aks, mil, pim, burç, şalter yatağı parçaları
1.7325 25 MoCr 4 Her tür aktarma organı, yönlendirme parçaları, aks, mil, pim, burç, şalter yatağı parçaları
1.7326 25 MoCrS 4 Her tür aktarma organı, yönlendirme parçaları, aks, mil, pim, burç, şalter yatağı parçaları

Isıl İşlem

 SEMENTASYON ÇELİKLERİNDE ISIL İŞLEM

 

 

 

Malz. No.

 

 

 

DIN

 

 

 

SAE/AISI

 

 

 

Sıcak Şekil. Sıcaklığı (˚C)

 

 

Yumuşak Tavlama Sıcaklığı (˚C)

 

 

 

Sementasyon Sıcaklığı (˚C)

 

Sementasyon

Sementasyon sonrası soğutma  

 

Çekirdek Sertleştirme Sıcaklığı

 

 

 

Ara Tavlama Sıcaklığı

Cidar Sertleştirme  

 

 

Meneviş Sıcaklığı

Direkt S. Basit S. Çift S. su yağ sıcak banyo tuz banyosu sem. Kutusu hava  

 

(˚C)

Su Yağ Sıcak Banyo
1.0401 C 15 1015 1150-850 670-700 900-950 * *             880-920 150-180
1.1121 Ck 10 1010 1150-850 670-700 900-950 * * * * * * 880-920 150-180
1.1140 Cm 15 1150-850 670-700 900-950 * * * * * * 880-920 150-180
1.1141 Ck 15 1015 1150-850 670-700 900-950 * * * * * * 880-920 150-180
1.5919 15 CrNi 6 1150-850 670-700 900-950 * * * * * * * 840-870 630-650 800-830 + * * 170-210
1.5920 18 CrNi 8 1150-850 670-700 900-950 * * * * * * * 840-870 630-650 800-830 + * * 170-210
1.6523 21 NiCrMo 2 8620 1150-850 670-700 900-950 * * * * * * 840-870 630-650 800-830 + * * 170-210
1.6587 17 NiCrMo 6 1150-850 670-700 900-950 * * * * * * * 840-870 630-650 800-830 + * * 170-210
1.7015 15 Cr 3 5015 1150-850 670-700 900-950 * * * * * * * 870-900 150-180
1.7131 16 MnCr 5 5115 1150-850 670-700 900-950 + * * * * * * * 850-880 810-840 + * * 170-210
1.7139 16 MnCrS 5 1150-850 670-700 900-950 + * * * * * * * 850-880 810-840 + * * 170-210
1.7147 20 MnCr 5 5120 1150-850 670-700 900-950 + * * * * * * * 850-880 810-840 + * * 170-210
1.7149 20 MnCrS 5 1150-850 670-700 900-950 + * * * * * * * 850-880 810-840 + * * 170-210
1.7321 20 MoCr 4 1150-850 670-700 900-950 * * * 890-920 170-210
1.7323 20 MoCrS 4 1150-850 670-700 900-950 * * * 890-920 170-210
1.7325 25 MoCr 4 1150-850 670-700 900-950 * * * 890-920 170-210
1.7326 25 MoCrS 4 1150-850 670-700 900-950 * * * 890-920 170-210

Mekanik Özellikleri

 SEMENTASYON ÇELİKLERİNİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ

 

Malz. No.

 

DIN

 

SAE/AISI

 

SERTLİK HB 30 £

AKMA SINIRI (Re)

³Mpa

ÇEKME DAYANIMI (Rm)

Mpa

KOPMA UZAMASI (A) L0=5  D0 KESİT DARALMASI (Z)

³%

Yt Fp Φ 11 MM Φ 30 MM Φ 63 MM Φ 11 MM Φ 30 MM Φ 63 MM Φ 11 MM Φ 30 MM Φ 63 MM Φ 11 MM Φ 30 MM Φ 63 MM
1.0301 C 10 1010 131   90-126 390 295   640-780 490-640   13 16   35 45  
1.1121 Ck 10 1010 131   90-126 440 355   740-880 590-780   12 14   35 45  
1.0401 C 15 1015 146   103-140 390 295   640-780 490-640   13 16   40 50  
1.1140 Cm 15 146   103-140 440 355   740-880 590-780   12 14   35 45  
1.1141 Ck 15 1015 146   103-140 440 355   740-880 590-780   12 14   35 45  
1.5919 15 CrNi 6 217 170-217 152-201 685 635 540 960-1270 880-1180 780-1060 8 9 10 35 40 40
1.5920 18 CrNi 8 235 187-235 170-217 835 785 685 1230-1470 1180-1420 1080-1320 7 8 8 30 35 35
1.6523 21 NiCrMo 2 8620 210 165-210 150-195 785 590 490 980-1270 780-1080 690-930 9 10 11 35 40 40
1.6587 17 NiCrMo 6 229 179-229 159-207 835 785 685 110-1420 1080-1320 980-1270 7 8 8 30 35 35
1.7015 15 Cr 3 5015 174 126-174 118-160 510 440   780-1030 690-880   10 11   35 40  
1.7131 16 MnCr 5 5115 207 156-207 140-187 635 590 440 880-1180 780-1080 640-930 9 10 11 35 40 40
1.7139 16 MnCrS 5 207 156-207 140-187 635 590 440 880-1180 780-1080 640-930 9 10 11 35 40 40
1.7147 20 MnCr 5 5120 217 170-217 152-201 735 685 540 1080-1370 980-1270 780-1080 7 8 10 30 35 35
1.7149 20 MnCrS 5 217 170-217 152-201 735 685 540 1080-1370 980-1270 780-1080 7 8 10 30 35 35
1.7321 20 MoCr 4 207 156-207 140-187 635 590   880-1180 780-1080   9 10   35 40  
1.7323 20 MoCrS 4 207 156-207 140-187 635 590   880-1180 780-1080   9 10   35 40  
1.7325 25 MoCr 4 217 170-217 152-201 735 685 540 1080-1370 980-1270   7 8   30 35 35
1.7326 25 MoCrS 4 217 170-217 152-201 735 685 540 1080-1370 980-1270   7 8   30 35 35